🧊
คณิตศาสตร์พื้นฐาน ม.2 รร.วัดปัญจทายิกาวาส

ปริซึมและทรงกระบอก (Prisms & Cylinders) — สื่อการเรียนรู้เชิงรุก Active Learning

หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 • สาระการวัดและเรขาคณิต

ปริซึมและทรงกระบอก

เริ่มจาก สูตรพื้นที่รูปสองมิติ กางออกเป็น รูปคลี่ 3 มิติ สู่ความเข้าใจที่แท้จริงของ พื้นที่ผิวและปริมาตร ของปริซึมและทรงกระบอก

สารบัญทั้ง 11 บทเรียน

📐

บทที่ 2: สูตรพื้นที่ 2 มิติ

ทบทวนสูตรพื้นที่ 6 รูปทรง พร้อมวิธีทำทีละขั้น

🔷

บทที่ 3: ส่วนประกอบปริซึม

สำรวจฐาน หน้าข้าง สัน และส่วนสูง 4 ชนิด

📦

บทที่ 4: รูปคลี่ปริซึม 3D

พับเก็บ ↔ คลี่ออกแบนราบ 3 มิติ ด้วย Three.js

🎁

บทที่ 5: พื้นที่ผิวปริซึม

พื้นที่ผิวข้าง + พื้นที่ฐานทั้งสอง พร้อมวิธีทำ

🧊

บทที่ 6: ปริมาตรปริซึม

พื้นที่ฐาน × สูง คำนวณรวดเร็วแม่นยำ

🛢️

บทที่ 7: ส่วนประกอบทรงกระบอก

ฐานวงกลม รัศมี r เส้นผ่านศูนย์กลาง d แกน สูง

🥫

บทที่ 8: รูปคลี่ทรงกระบอก 3D

คลี่ผิวโค้งเหยียดเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า h × 2πr

🏷️

บทที่ 9: พื้นที่ผิวทรงกระบอก ⭐

วิธีทำทีละขั้น + ตัดทอนเศษส่วน

💧

บทที่ 10: ปริมาตรทรงกระบอก

πr²h คิดเลขง่าย รวดเร็ว

🏆

บทที่ 11: สังเวียนประลอง 6 กลุ่ม & คลังข้อสอบ 30+ ข้อ

กิจกรรมกลุ่มกระตุ้นการมีส่วนร่วม (Active Learning) พร้อมเฉลยละเอียดทีละขั้น

2. 📐 ทบทวนสูตรพื้นที่รูปสองมิติ (2D Area Foundations)

รากฐานสำคัญในการคำนวณพื้นที่ผิวของปริซึมและทรงกระบอก

✍️

แสดงวิธีทำทีละขั้น (Interactive Walkthrough)

👉 กดปุ่ม "ขั้นถัดไป" หรือปรับขนาดเพื่อสังเกตการตัดทอนตัวเลขแบบเรียลไทม์

3. 🔷 ส่วนประกอบของปริซึม (Parts of a Prism)

สังเกตและจำแนกส่วนประกอบ: ฐาน, ผิวข้าง, ส่วนสูง และสัน

🔍 คลิกเลือกชิ้นส่วนเพื่อไฮไลต์:

4. 📦 รูปคลี่ปริซึม 3D (Prism 3D Nets)

กางปริซึมออกเป็นแผ่นแบนราบ 3 มิติ สังเกตความสัมพันธ์ของหน้าตัดและผิวข้าง

การควบคุมการคลี่/พับ:
สไลด์เพื่อคลี่อย่างละเอียด: 0%
📦 ปริซึม 3D 📄 รูปคลี่ 2D
ฐาน × 2 ด้านข้าง × 3 รวม 5 หน้า
💡ข้อสรุปสำคัญ:

• แผ่นผิวข้าง เมื่อกางออกจะเรียงต่อกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าผืนใหญ่

• ความยาวของแผ่นผิวข้าง = ความยาวรอบรูปฐาน และความกว้าง = ความสูง (h)

ซูม
🖐 หมุน 3D · ซูมเข้าออก (ใช้นิ้วนอกจากกรอบเพื่อเลื่อนหน้า)

5. 🎁 พื้นที่ผิวของปริซึม (Surface Area of a Prism) ⭐

พื้นที่ผิวข้าง (ความยาวรอบรูปฐาน × สูง) + พื้นที่ฐานทั้งสอง พร้อมวิธีทำทีละขั้น

ภาพประกอบอ้างอิง:
👁️การแสดงสูตรในรูป:
ฐาน 2 ด้าน:
48 ตร.ซม.
2 × 24 (ฐานบน + ฐานล่าง)
ผิวข้าง (ความยาวรอบฐาน × สูง):
288 ตร.ซม.
24 (รอบฐาน) × 12 (สูง)
✨พื้นที่ผิวทั้งหมด: 336 ตร.ซม.
ฐานสามเหลี่ยม (b): 6 ซม.
สูงของฐานสามเหลี่ยม (hฐาน): 8 ซม.
ความสูงของปริซึม (H): 12 ซม.
✍️

แสดงวิธีทำทีละขั้น (Step-by-Step Walkthrough)

6. 🧊 ปริมาตรของปริซึม (Volume of a Prism) ⭐

วางฐานซ้อนกันทีละชั้น — กี่ชั้นก็คูณเข้าไป (ปริมาตร = พื้นที่ฐาน × สูง)

📌
สถานการณ์ปัญหา: ปริซึมฐานสามเหลี่ยมมุมฉาก มีด้านประกอบมุมฉาก 6 ซม. และ 8 ซม. ความสูงของปริซึม 5 ซม. จงหาปริมาตร
ปริมาตร = พื้นที่ฐาน × สูง
🧱อนิเมชั่นซ้อนแผ่นปริมาตร: 0 / 5 ชั้น
💡 แนวคิด Active Learning: ทุกชั้นมีความจุเท่ากันหมดเพราะ หน้าตัดขนานกับฐาน เท่ากันตลอดทั้งแท่งปริซึม จึงใช้การ "คูณความสูง" แทนการบวกทีละชั้น!
🧊โมเดล 3D จำลองการวางซ้อนปริมาตร 🖐 ลากเพื่อหมุน 360° · เลื่อนล้อเพื่อซูม
ชั้นละ 24 ลบ.ซม. 0 / 5 ชั้น = 0 ลบ.ซม.
✍️

แสดงวิธีทำทีละขั้น (Step-by-Step Walkthrough)

7. 🛢️ ส่วนประกอบของทรงกระบอก (Parts of a Cylinder)

ฐานวงกลม รัศมี เส้นผ่านศูนย์กลาง ความสูง แกนสมมาตร และผิวข้างโค้ง

🔍 คลิกเลือกชิ้นส่วนเพื่อไฮไลต์:

8. 🥫 รูปคลี่ทรงกระบอก 3D (Cylinder Nets)

Three.js Uncurling Engine กางกระป๋องเป็นแผ่นแบน

ทรงกระบอก 3 มิติ (Solid 3D)
ระดับการพับเก็บ ↔ คลี่ออก: 0%
0% ทรงกระบอก 3D · แตะหมุน 3D · (เลื่อนจอนอกกรอบเพื่อเลื่อนหน้า) · 100% รูปคลี่ 2D

💡 ถอดรหัสรูปคลี่ทรงกระบอก:

• แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า (ผิวข้าง): กว้าง = ส่วนสูง h, ยาว = เส้นรอบวงฐาน 2πr

• แผ่นวงกลม (ฐาน): พื้นที่แต่ละแผ่น = πr²

👉 สังเกต: ความยาวของสี่เหลี่ยมผืนผ้าจะเท่ากับความยาวเส้นรอบวงกลมเสมอ เมื่อม้วนกลับจะประกบกับขอบวงกลมได้สนิท 100%!

9. 🏷️ พื้นที่ผิวของทรงกระบอก (Surface Area of a Cylinder) ⭐

ฝาสองวง + ผนังโค้งคลี่เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า • ระบบแสดงวิธีทำทีละขั้นพร้อมตัดทอนเศษส่วน

📌
สถานการณ์ปัญหา: ทรงกระบอกมีรัศมีฐาน r = 7 ซม. และมีความสูง h = 10 ซม. จงหาพื้นที่ผิวทั้งหมด
พื้นที่ผิว = 2πr² + 2πrh
🎯 รูปแบบทรงกระบอก (จุดดักลวง): มี 2 ฐาน (ปิดหัวท้าย)
รัศมีฐาน (r): 7 ซม.
2 ซม. 7 ซม. (แม่ 7 ลงตัว) 14 ซม.
ความสูง (h): 10 ซม.
⭕ ฐาน 2 หน้า (2πr²): 308 ตร.ซม.
🟦 ผิวข้าง (2πrh): 440 ตร.ซม.
✨ พื้นที่ผิวทั้งหมด: 748 ตร.ซม.
💡 ดึงตัวร่วม: เขียนเป็น 2πr(r + h) ซึ่งเทียบเท่ากับ ฐาน 2 หน้า + ความยาวรอบฐาน × สูง ของปริซึมนั่นเอง
📜รูปคลี่แสดงสัดส่วนจริง (Hero Visualizer)
✍️

แสดงวิธีทำทีละขั้น (Step-by-Step Walkthrough)

💡 ข้อแนะนำ: ครูสามารถกดปุ่ม "ขั้นถัดไป" เพื่อให้นักเรียนตอบก่อนเฉลยทีละบรรทัดได้เลย

10. 💧 ปริมาตรของทรงกระบอก (Volume of a Cylinder) ⭐

วางแผ่นกลม πr² ซ้อนกันทีละชั้น — หลักเดียวกับปริซึม (ปริมาตร = พื้นที่ฐาน × สูง = πr²h)

📌
สถานการณ์ปัญหา: ทรงกระบอกมีรัศมีฐาน r = 3 ซม. และสูง h = 5 ซม. จงหาปริมาตร
ปริมาตร = πr² × h
รัศมีฐาน (r): 3 ซม.
ความสูง (h): 5 ซม.
🧱อนิเมชั่นซ้อนเหรียญปริมาตร: 0 / 5 ชั้น
💡 ข้อสังเกตสำคัญ: ทรงกระบอกใช้สูตรเดียวกับปริซึมเป๊ะ คือ พื้นที่ฐาน × สูง ต่างกันเพียงแค่ฐานเป็นวงกลม พื้นที่ฐานจึงกลายเป็น πr²
💧โมเดล 3D จำลองการวางซ้อนแผ่นกลมปริมาตร 🖐 ลากเพื่อหมุน 360° · เลื่อนล้อเพื่อซูม
ชั้นละ 9π ลบ.ซม. 0 / 5 ชั้น = 0π ลบ.ซม.
✍️

แสดงวิธีทำทีละขั้น (Step-by-Step Walkthrough)

📐
🔬 PACKAGING LAB ISO-2569

ศูนย์ทดสอบและประลองวิศวกร (Arena)

📐 แบบแปลนวิศวกรรม (CAD DRAFTING) ทรงกระบอก
ภารกิจทดสอบที่ 1/30 ทีมประจำสถานี: กลุ่มที่ 1

สลับสถานีทีม:
กำลังศึกษา 1. 🏠 บทนำ
📝

วิธีทำอย่างละเอียด